Anthropic yapay zekanın 2030 ekonomisini modelledi: tahminini gir, sonucu gör

Anthropic'in ekonomi ekibi, yapay zekanın 2030'a kadar büyümeyi, ücretleri ve istihdamı nasıl etkileyebileceğini hesaplayan bir model yayımladı. Model bir rapor değil, çalıştırabildiğiniz bir araç: beş soruya kendi tahmininizi giriyorsunuz, sonuç ekranda çıkıyor ve 10 binden fazla Amerikalının cevabıyla yan yana duruyor.

Üç senaryo

Anthropic üç uç noktayı kendisi hesaplamış. Yapay zeka olmasaydı 2030'da ABD gayrisafi yurt içi hasılası 33,5 trilyon dolar olacaktı; senaryolar bunun üstüne bindiriyor.

• Ilımlı: Yapay zekanın etkisi aşağı yukarı internetin etkisi kadar. Hasıla yüzde 1,6 artıyor, 34,1 trilyon dolar. Emeğin payı yüzde 60'tan yüzde 59,4'e iniyor, yani neredeyse hiç değişmiyor.
• Belirgin: Yapay zeka 2030'a kadar tüm bilgi işinin yarısını yapabiliyor, çoğunu da kendi başına. Yaygınlaşma yine de eksik kalıyor. Hasıla yüzde 8,3 artıyor, 36,3 trilyon dolar; normal büyümenin iki katı. Emeğin payı yüzde 56,1. Bilgi işçisinin ücreti neredeyse yerinde sayıyor.
• Uç: Yapay zeka bilgi işi görevlerinin ezici çoğunluğunda insandan verimli, hızla yayılıyor ve kendi kendini geliştiriyor. Hasıla yüzde 32,4 artıyor, 44,4 trilyon dolar, yıllık yüzde 15 büyüme. Emeğin payı yüzde 60'tan yüzde 45,2'ye düşüyor, aradaki 15 puanı sermaye alıyor. Bilgi işçisinin ücreti yüzde 10'dan fazla geriliyor, işsizlik olağan resesyon seviyelerinin üstüne çıkıyor.

Dikkat çeken şey büyüme rakamı değil, büyümenin kime gittiği. Uç senaryoda ekonomi üçte bir büyüyor ama emeğin aldığı pay düşüyor. Aynı tabloda hem rekor hasıla hem düşen ücret var.

Model neyi nasıl sayıyor

Model işleri meslek olarak değil, görev demeti olarak alıyor. Dayanak, ABD Çalışma Bakanlığı'nın O*NET görev sınıflandırması. Bir göreve yapay zeka dört şeyden birini yapabiliyor:

• Dokunmuyor. Bazı görevler insanda kalıyor; hastayı yıkamak gibi.
• Destekliyor. İnsan aynı işi daha hızlı ya da daha iyi yapıyor.
• Devralıyor. Görevi kendi başına bitiriyor.
• Yeni görev üretiyor. Teknolojinin tarihsel olarak yaptığı şey.

Demetin bileşimi değiştikçe mesleğin kendisi değişiyor, verimlilik ve emek talebi de onunla birlikte.

Size sorulan beş soru

Aracı çalıştırırken beş kadranı siz ayarlıyorsunuz: yapay zeka görevlerin yüzde kaçını yapabilir, ekonomide ne kadar yaygın kullanılır, ne kadarını kendi başına yapar, insanı kaç kat verimli kılar (1,5 kattan 10 kata), ve işini kaybeden ne kadar sürede yeni iş bulur (1-2 aydan 3 yıl üstüne). Beş cevap, bir sonuç eğrisi.

10 bin Amerikalı ne dedi

Anthropic aynı soruları Morning Consult üzerinden 10 binden fazla Amerikalıya sormuş. Ortadaki cevaplar "belirgin" senaryoya yakın çıkıyor: 2030'da hasıla yapay zeka olmasaydı olacağından yaklaşık yüzde 10 yüksek, işsizlik yüzde 5 civarı. Katılımcıların yaklaşık yüzde 10'u uç senaryoyu bekliyor.

Anthropic'in kendi uyarısı

Şirket modelin karmaşık bir gerçekliğin sert bir sadeleştirmesi olduğunu açıkça yazıyor. Modelin dışında bıraktıkları: politika müdahaleleri, konjonktür dalgaları, toplam talep ve finansal piyasa sarsıntıları, felaket riskleri, gelişmiş robotlar, veri merkezi yatırımının talep etkisi. Takip tek tek çalışan düzeyinde değil, kaba meslek düzeyinde. Anthropic'in ifadesiyle gerçekleşen sonuçlar önemli ölçüde farklı olabilir.

Anthropic kurucu ortağı Jack Clark NPR'a verdiği demeçte teknolojinin hızlı gelişmeye devam edeceğini ama yayılmanın sanıldığından zor olacağını söylüyor. Şirketin dönüştürücü yapay zeka ekonomisi çalışmalarının başındaki Anton Korinek ise aynı noktayı tersinden koyuyor: yapay zeka olağanüstü işler yapsa da kimse kullanmıyorsa ekonomik etkisi olmaz.

Bunun adı ne

Yapay zeka şirketlerinin çoğu ekonomik etki konusunda ya sessiz kalıyor ya da tek yönlü iyimser bir rakam veriyor. Burada farklı olan şey, modeli üreten şirketin ücretlerin düştüğü senaryoyu da kendi eliyle hesaplayıp yayımlaması ve varsayımların kadranını okuyucuya bırakması. Tartışmayı "olacak mı" ekseninden "hangi varsayımla" eksenine çekiyor, ki asıl anlaşmazlık zaten orada.

Kaynaklar: Anthropic senaryo aracı, NPR.